ფერმერის პროფილი: ნაირა მარადისიდან, საქართველო

სახელი: ნაირა პაქსაძე
ადგილმდებარეობა: მარადისი, ქვემო ქართლი, საქართველო
საქმიანობის სახეობა: მებოსტნეობა (ბროკოლი, სალათის ფურცლები, კიტრი, სატაცური და კეილი)
გამოცდილება: 7 წელი – როგორც ბიზნესი, თუმცა მიწათმოქმედებას ბავშვობიდან მისდევს

To read this article in English, click here.

ნაირა არის ფერმერი და აგრონომი ქვემო ქართლის რეგიონის სოფელ მარადისიდან. მიწაზე მუშაობა ბავშვობიდან უყვარს, თუმცა წლების განმავლობაში ბოსტნეულს მხოლოდ საკუთარი ოჯახისთვის მოიყვანდა. ეს 2019 წელს შეიცვალა, როცა ათდღიანმა ბიზნეს ტრენინგმა საკუთარ თავს ჰკითხა, რა უყვარდა ყველაზე მეტად, და პასუხი სოფლის მეურნეობა აღმოჩნდა. პირველი გრანტი სათესლე მასალის შესაძენად ტასო ფონდისგან (https://taso.org.ge/home/eng/) მოიგო და მას შემდეგ თავის მეურნეობას აგებს.

მის სოფელს თავისი თავიდან დაწყების ისტორია აქვს. დასავლეთ საქართველოს მთიან ავტონომიურ რესპუბლიკაში, აჭარაში მომხდარი მეწყერის შემდეგ მისი თემი მარადისში ჩამოასახლეს, სადაც ოჯახები შიშველ მიწაზე ჩავიდნენ და ათწლეულების განმავლობაში საკუთარ სახლებს აშენებდნენ. მხოლოდ საცხოვრებლის უზრუნველყოფის შემდეგ შეძლეს გზების, წყლის, ელექტროენერგიისა და ნარჩენების გატანის მოგვარებაზე გადასვლა, შემდეგ კი ბიზნესზე ფიქრი. ნაირა ამას მასლოუს პირამიდით ხსნის: „სანამ პირველი მოთხოვნილება არ დაკმაყოფილდება, საჯარო სკვერზე ვერ იფიქრებ.“ მისი თქმით, დღეს სოფელში დაახლოებით სამოცდაათი დაფინანსებული პროექტია და ყველა მათგანი მოქმედებს.

ნაირა ამრავლებს ბროკოლს, სალათის ფოთოლს, კიტრს, სატაცურს და ფოთლოვან კომბოსტოს (კეილს), და მარადისში რამდენიმეს პირველად მან დათესა. ბროკოლი, რომელსაც ახლა მთელ სოფელში ტონობით აწარმოებენ, მისი სათბურიდან დაიწყო. იგი ფერმერებსა და ადგილობრივი კოლეჯის სტუდენტებს ასწავლის ჯანსაღი პროდუქციის მოყვანას პესტიციდებისა და სასუქების შემცირებული რაოდენობით. მისი საქმიანობა რეალურ გამოწვევებს აწყდება: წელს მოულოდნელმა თოვლმა მისი სამი სათბური გაანადგურა, იმპორტირებული პროდუქცია კი ადგილობრივ მოსავალს მძაფრ კონკურენციას უწევს. COVID-ის დროს, როცა მარნეული ლოქდაუნში იყო, მეზობლებს უსასყიდლოდ გადასცა ხუთი ტონა სალათის ფოთოლი.

იგი ასევე არის „მწვანე მარადისის“ დამფუძნებელი — ქალთა სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივისა, რომელიც ათი წევრისგან შედგება და ყოველ სეზონზე ასიათასობით ნერგს აწარმოებს მთელი საქართველოს ფერმერებისთვის. ნაირას სჯერა, რომ ეს ქვემო ქართლში ერთადერთი მოქმედი ქალთა კოოპერატივია. ქალები სამუშაოს ძალების მიხედვით ანაწილებენ, იქნება ეს მორწყვა, დათესვა, დაგეგმვა, გაყიდვები თუ კლიენტებთან ურთიერთობა, და ახლა სასწავლო ცენტრის აშენებას ესწრაფვიან, რათა მათ მიერ შეძენილი ცოდნა სოფლის ფარგლებს გარეთ მყოფ ფერმერებამდეც მივიდეს.

ქალი ფერმერის საერთაშორისო წლის აღსანიშნავად, ეს სერია წარმოაჩენს ქალ ფერმერებს, რომელთა შრომა ოჯახებს, თემებსა და სასურსათო სისტემებს არჩენს. ამ პორტრეტში ნაირა მოგვითხრობს იმაზე, თუ როგორ იქცა მიწისადმი სიყვარული ბიზნესად, კოოპერატივად და მისი თემის სხვა ქალებისთვის სამაგალითო მოდელად.

რამ გაგიჩინათ პირველად ფერმერობის სურვილი?

ნაირა: სოფლის მეურნეობა ბავშვობიდან მიყვარს. ფერმერობაში ვიყავი ჩართული და მწვანე გარემო მიყვარს. მიწაზე მუშაობა დიდ სიამოვნებას მანიჭებს და ჩემთვის ერთგვარი განტვირთვაცაა. მაგრამ ბოსტნეულს მხოლოდ სახლისთვის, ოჯახისთვის ვამრავლებდი. ბიზნესის დაწყებაზე არასდროს მიფიქრია. შემდეგ, 2019 წელს, როცა გაეროს ქალთა ორგანიზაცია ჩვენს სოფელში მოვიდა, ფინანსთა სამინისტროს ტრენინგებით დაგვიფინანსა. ეს იყო პირველად, როცა ასეთ ტრენინგებში ვმონაწილეობდით, და სწორედ ეს გახდა ჩემი შთაგონების წყარო, რადგან ტრენერმა იდეა ძალიან კარგად ამიხსნა: რაც გიყვარს, ის აქციე ბიზნესად. ათდღიანი ტრენინგი გვქონდა. ყოველი სესიის შემდეგ, როცა მარტო ვრჩებოდი, ვფიქრობდი, რა იყო ჩემი საყვარელი საქმე. ეს იყო სოფლის მეურნეობა და მივხვდი, რომ სოფლის მეურნეობის მიმართულებით უნდა წავსულიყავი. ასე რომ, რაც მიყვარდა, ბიზნესად ვაქციე. პირველი გრანტი დავწერე და ტასო ფონდისგან მოვიგე. ეს პროექტიც სოფლის მეურნეობას ეხებოდა. იყო სათესლე მასალისთვის, ჩემი პირველი გრანტი, და მას შემდეგ რაც მიყვარს, ბიზნესად ვაქციე.

მეთ: ვაი, რა კარგია. ტასო ფონდი მარადისში მოვიდა, არა? შეგიძლიათ მარადისზე გვიამბოთ, როგორი სოფელია, როგორ აღმოჩნდით აქ?

ნაირა: 1990-იან წლებში აჭარაში მეწყერი მოხდა და შედეგად ჩვენი სოფელი მარადისში ჩამოასახლეს. მაგრამ იმ დროს სახლები არ გვქონდა. ჩამოვედით, თითო ოთახი, თითო სარკინიგზო ვაგონი გვერგო და სახლები უნდა აგვეშენებინათ ჩვენთვის, მაგრამ არ აშენებულა. 1990-იანი წლებიდან 2019 წლამდე ყველა მცხოვრები სახლის აშენებას ცდილობდა.

2019 წლამდე სოფელს ვაშენებდით და არავინ ფიქრობდა ბიზნესზე, ან სოციალურ სივრცეებზე, სკოლაზე, საბავშვო ბაღზე. ყველას ერთადერთი მიზანი სახლის აშენება იყო. ისე დიდხანს ვიცხოვრეთ სახლის გარეშე და ისე ძალიან გვინდოდა სახლი. შემდეგ, 2019 წელს, როცა ტასო ფონდი გაეროს მხარდაჭერით ჩვენს სოფელში მოვიდა და შემდეგ ტრენინგების გავლით, დავიწყეთ ფიქრი იმაზე, რა გვჭირდებოდა. გვჭირდებოდა, მაგალითად, საჯარო სკვერები, ძალიან ბევრი. ძირითადად, სანაგვე მანქანა სოფელში არც შემოდიოდა. გვჭირდებოდა ბიზნესების დაწყება, მაგრამ განვითარებაზე არავინ ფიქრობდა. 2019 წლის შემდეგ ყველამ გააცნობიერა, რომ ბიზნესების დაწყება გვჭირდებოდა, რომ ჩვენ, ქალები, წინ უნდა წამოვსულიყავით და ერთად რაღაც გაგვეკეთებინა. ყველა საკუთარ საქმეში იყო ჩაფლული და ყველას ერთი და იგივე მიზანი ჰქონდა, სახლების აშენება. მას შემდეგ, 2019 წლიდან, ამ პროექტებში ვართ ჩართული. ახლა უკვე შვიდი წელია. ამჟამად სოფელში სამოცდაათამდე დაფინანსებული პროექტია და ყველა მუშაობს.

მეთ: ვაუ.

ნაირა: არსებობს მასლოუს პირამიდა. სანამ პირველი მოთხოვნილება არ დაკმაყოფილდება, საჯარო სკვერზე ვერ იფიქრებ. ჩვენი პირველი მოთხოვნილება კი სახლი იყო. როცა სახლები ავაშენეთ, მაშინ მივხვდით, რომ შეგვეძლო ადვოკატირება. მაგალითად, შეგვეძლო მუნიციპალიტეტში წასვლა, „სუფთა მარნეულის“ ოფისში ნარჩენების გატანის საკითხზე, რომ სოფელში ნაგვის ურნები განთავსებულიყო და სანაგვე მანქანა შემოსულიყო. გვჭირდებოდა გზა, წყალი, ელექტროენერგია. არაფერი გვქონდა ამათგან. არც ვიცი, როგორ ვცხოვრობდით, რადგან ელექტროენერგია ძალიან სუსტი გვქონდა, ისეთი კაბელებით იყო შემოყვანილი, რომ მაცივრების ან საწველი აპარატების ამუშავებაზე საუბარიც კი ზედმეტი იყო, რადგან ასეთი სიმძლავრე არ გვქონდა. ამის შემდეგ მივხვდით, რომ ამ ყველაფრისთვის შეგვეძლო ადვოკატირება და ჩვენ, ქალებმა, სხვადასხვა პროექტის დახმარებით აქტიურად დავიწყეთ ამის კეთება. ახლა გვაქვს ელექტროენერგია, გვაქვს წყალი, გვაქვს გზა, სანაგვე მანქანა შემოდის. თითქოს ადამიანური ცხოვრება დავიწყეთ და ახლა სოფელში მცხოვრებ ქალებსაც ბიზნესები აქვთ.

მეთ: ძალიან კარგია. და თუ სწორად გავიგე, როცა მარადისში ჩამოხვედით, მხოლოდ მიწა იყო?

ნაირა: არც სახლი იყო და არც სხვა რამ, მხოლოდ მიწა, და იმ მიწაზე დავიწყეთ ცხოვრება.

ვინ გასწავლათ ფერმერობა? სად და როგორ მიიღეთ ეს ცოდნა და გამოცდილება?

ნაირა: როგორც ვთქვი, სოფლის მეურნეობა ბავშვობიდან მიყვარდა. სოფლის მეურნეობასთან დაკავშირებული ყველაფერი ყოველთვის მაინტერესებდა და ინფორმაციას ყველგან ვეძებდი. მაგრამ როცა ჩემს საქმიანობას ბიზნესის ფორმა მივეცი, ანუ რეალურ ფერმერობას, ბევრმა ორგანიზაციამ დამიჭირა მხარი. იყო CENN, ტასო ფონდი, FAO-ც (https://www.fao.org/home/en) დამიფინანსა. ბევრი ტრენინგითა და სემინარით დამიფინანსეს. ასევე წავედი გერმანიაში პროგრამით, რომელსაც უნარების სააგენტო (Skills Agency, https://www.linkedin.com/company/skills-agency-georgia/) აფინანსებდა. ერთი სიტყვით, ყველა ორგანიზაციამ თავისი წვლილი შეიტანა იმაში, რომ ფერმერი და აგრონომი გავხდი. ძალიან ბევრი ტრენინგი და სემინარი მაქვს გავლილი და სწორედ ამიტომ მინდა, რომ ჩემში ჩადებული ინვესტიცია გავამართლო და სხვებს ვასწავლო ის, რაც ვისწავლე.

როგორია თქვენი ფერმის ტიპური დღე?

ნაირა: არ ვიცი, რამდენად ტიპურია ჩემი დღეები. ყოველი დღე განსხვავებულია. ჩემი დღე შვიდის ნახევარზე იწყება. შვიდის ნახევარზე ვდგები და სათბურებში მივდივარ, ჩემი გუნდიც ჩემთან ერთად მოდის. ვგეგმავთ, რას გავაკეთებთ. პირველ რიგში კიტრის კრეფით ვიწყებთ, რადგან მოგვიანებით სათბურში ცხელა და კიტრის კრეფა აღარ შეიძლება. ასე რომ, თითქმის მთელი დღე დაკავებული ვარ. თორმეტამდე ყველაფერს ვასრულებთ: კიტრს ვკრეფთ და რომელ კულტურასაც კრეფა ან დარგვა სჭირდება, ყველაფერს სათბურებში ვასრულებთ. თორმეტის შემდეგ ჩემი გუნდი და მე ღია გრუნტზე გადავდივართ. ღია გრუნტზეც ყოველთვის გვაქვს რაღაც სამუშაო, ან კრეფა, ან დარგვა, ან გათოხნა. შემდეგ კოლეჯში მივდივარ, სადაც სულ მცირე სამი-ოთხი პრაქტიკული ლექცია მაქვს. კოლეჯში მივდივარ, თუ იქ სამუშაო გვაქვს, თუ არა და, კოლეჯის სტუდენტები მოდიან ჩემთან და ვაგრძელებთ მუშაობას, პრაქტიკულ სამუშაოს სტუდენტებთან ერთად. სტუდენტებთან ერთად ვაკეთებთ საქმეს: ვრგავთ, ვთესავთ, ვმარგლავთ. ყველაფერს ეტაპობრივად ვაკეთებთ. კოლეჯის სტუდენტები მეხმარებიან და ამასობაში სწავლობენ.

მეთ: რამდენი წელია სტუდენტები თქვენთან მოდიან?

ნაირა: სამი წელია. უკვე სამი წელია კოლეჯთან მემორანდუმი გვაქვს გაფორმებული.

მეთ: როგორ დაიწყო ეს მემორანდუმი?

ნაირა: კოლეჯის დირექტორი და აკადემიური საქმეების ხელმძღვანელი პირველ შეხვედრაზე მოვიდნენ ჩემთან. მათ დააინტერესათ ქალი მეწარმე, რომელიც მარნეულში ბოსტნეულს ამრავლებს, და თავადვე მთხოვეს მათთან თანამშრომლობა. ჩემთვის ეს საინტერესო იყო, რადგან ჩემს საქმიანობაში მართლაც ძალიან ბევრი რესურსი იყო ჩადებული. ბევრი რამ ვისწავლე, ბევრი ტრენინგი და სემინარი გავიარე და არ მინდოდა, ეს მხოლოდ საკუთარი თავისთვის გამომეყენებინა. მინდოდა ჩემი ცოდნის გაზიარება. ასევე, მარნეულის მუნიციპალიტეტში ძალიან ბევრი ფერმერია, მაგრამ, სამწუხაროდ, ძალიან ცოტა ამრავლებს ჯანსაღ პროდუქციას. ამიტომ მინდოდა სტუდენტებისთვის მესწავლებინა, რომ ერთ სათბურში ორმოცდაათი კილოგრამი პესტიციდის ჩადება არ გჭირდება. ნაკლები პესტიციდითა და ნაკლები სასუქით მაინც შესანიშნავ მოსავალს მიიღებთ. თუ პესტიციდის გამოყენების შემდეგ მოლოდინის დღეებს დავიცავთ, არაფერი ცუდი არ მოხდება და პირიქით, ძალიან კარგია. მინდოდა ეს ყველაფერი სხვა ფერმერებისთვის და სტუდენტებისთვის მესწავლებინა და ამ სამი წლის განმავლობაში ძალიან კარგად წავიდა.

რა გამოწვევებს აწყდებით ქალი ფერმერის რანგში, იქნება ეს მიწა, დაფინანსება, ბაზრები თუ თქვენი შრომის აღიარება?

ნაირა: სოფლის მეურნეობაში მართლაც ძალიან ბევრი გამოწვევაა. დავიწყოთ იმით, რომ კლიმატის ცვლილება გლობალური საკითხია და არა მხოლოდ ჩვენი. კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული ბევრი პრობლემა ჩვენც გვაქვს. მაგალითად, წელს მარნეულში თოვლს საერთოდ არ ველოდით და თოვლმა ჩემი სამი სათბური გააფუჭა. ასევე არის პრობლემები ბაზრებზე რეალიზაციასთან დაკავშირებით. გვიჭირს მთელი პროდუქციის გაყიდვა ქართულ ბაზარზე იმპორტირებულ პროდუქციასთან მძაფრი კონკურენციის გამო. შემდეგ არის თვითონ მოსავლის მოყვანა, რაც ასევე კლიმატური პრობლემაა. მაგალითად, ხუთი წლის წინ როგორც ვამრავლებდით კულტურებს, ახლა აღარ მუშაობს. კლიმატი შეიცვალა და ჩვენც თანდათან უნდა შევიცვალოთ, სხვაგვარად ვეგუებით. ყოველ წელს ვსწავლობთ ბაზარზე ადაპტაციას და კლიმატის მიმართ გამძლე სოფლის მეურნეობის პრაქტიკას.

რას ნიშნავს თქვენთვის საკვების მოყვანა? არის თუ არა რომელიმე კულტურა ან პროდუქტი, რომელსაც განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს თქვენთვის?

ნაირა: დიდ სიამოვნებას მანიჭებს, რომ რაც არ უნდა მოხდეს, საკვები ყოველთვის გვაქვს. მაგალითად, გავიხსენებ ერთ დღეს COVID-ის დროს, როცა მარნეული ლოქდაუნში იყო. იმ დროს სათბურში ხუთი ტონა სალათის ფოთოლი მქონდა და განცხადება გამოვაქვეყნე. ბევრმა გაზეთმაც დაწერა, რომ ხალხს შეეძლო მოსულიყო და სალათის ფოთოლი წაეღო, და მგონი, მარნეულის ნახევარი მივამარაგე. ვისაც შეეძლო, ყველა მოვიდა და უსასყიდლოდ წაიღო. ტელევიზიებსაც ვთხოვე, მოსულიყვნენ და გაეშუქებინათ, რომ ხალხს შეეძლო უფასოდ წაეღო. ეს ჩემთვის ერთგვარი სიხარული იყო. ასევე მიხარია, რომ ჩემი პროდუქცია ჯანსაღია, რომ ეს ჯანსაღი პროდუქცია ქართულ ბაზარზე მიდის და ვიღაც ნამდვილად იცის, რომ ჯანსაღია და ყიდულობს, და რომ ჩემი მომხმარებლები მყავს. განსაკუთრებული კულტურა ბროკოლია, რადგან ჩვენს სოფელში, მარადისში, ბროკოლი პირველად მე დავთესე და ახლა ძალიან პოპულარულია. მთელი სოფელი ტონობით ამრავლებს და საქართველოშიც ძალიან პოპულარული გახდა, და ჯანსაღია.

მეთ: ბროკოლი ადრეც პოპულარული იყო?

ნაირა: ადრე, არ ვიცი. ჩვენს სოფელში არ იყო. არავის დაუთესავს და არავის მოუყვანია. მას შემდეგ, რაც მე დავიწყე მოყვანა, ყველა დაინტერესდა და ახლა ისინიც ამრავლებენ.

მეთ: ახლა რას ამრავლებთ ყველაზე მეტად?

ნაირა: ისევ ბროკოლს ვამრავლებთ ყველაზე მეტად. ვამრავლებთ სალათის ფოთოლს, კიტრს და თანდათან ახალ კულტურებს ვამატებთ. ჩვენს სოფელში სატაცურიც პირველად მე დავრგე და წელს რამდენიმე ოჯახმა გამოხატა სურვილი, თავად გაეკეთებინათ პატარა სატაცურის ნაკვეთები. მე უკვე საკმაოდ დიდი სატაცურის ბაღები მაქვს. კეილიც ამ სოფელში პირველად მე დავთესე.

რასურჩევდით ახალგაზრდა ქალებს, რომლებსაც ფერმერობა სურთ?

ნაირა: ვურჩევდი, რომ აუცილებლად დაიწყონ საქმე. ფერმერობა ძალიან კარგი და სასიამოვნო პროცესია. ასევე მიმაჩნია, რომ ყველა ქალს საკუთარი შემოსავალი უნდა ჰქონდეს. სოფელში მცხოვრები დიასახლისებისთვის ფერმერობა ძალიან კარგია. ნებისმიერი ქალისთვის, ვისაც ჰგონია, რომ არაფერი შეუძლია, ფერმერობა სწორედ მისთვისაა მორგებული, რადგან სოფელში ცხოვრობენ, ყველას აქვს მიწა, ყველას აქვს ნაკვეთები, ყველას შეუძლია დათესვა და ყველა ქალს შეუძლია ჯანსაღი პროდუქციის მოყვანა, ფერმერობა, საკუთარი შემოსავლის ქონა და არავისზე დამოკიდებული არ იყოს.

მეთ: საქართველოში კულტურულად როგორაა ეს? მაგალითად, ამერიკაში ზოგჯერ ფიქრობენ, რომ ფერმერობა კაცის საქმეა, მაგრამ არ ვიცი, საქართველოშიც არსებობს თუ არა ეს სტერეოტიპი.

ნაირა: არა, არა მგონია, რადგან მიმაჩნია, რომ ფერმებში ქალის გონება უფრო მახვილია და უკეთ ფიქრობს, რა დათესოს და როგორ მოიყვანოს. ჩვენს ოჯახში, ყოველ ჯერზე, როცა ჩემი ქმრის აზრით ვთესავდით, არ გვიმართლებდა. ამიტომ საბოლოოდ მივხვდით და ისე მოვაწყვეთ, რომ ჩემი ქმარი გაყიდვებში იყო კარგი, ფერმის დაგეგმვა, მოყვანა და მოვლა კი ჩემი საქმე იყო.

ასე უკეთესად გამოდის. მიმაჩნია, რომ ქართველი ქალები ძალიან ჭკვიანები და ძალიან შრომისმოყვარეები არიან.

რა თქმა უნდა, არ მიმაჩნია, რომ ქალმა მთელი დღე თოხით უნდა იმუშაოს. ქალმა უნდა დაგეგმოს, გონება გამოიყენოს და დაიქირაოს დამხმარეები, რომლებიც ფიზიკურ შრომას შეასრულებენ.

მეთ: იმ ახალგაზრდებს შორის, ვისთანაც მუშაობთ, მეტია ქალი თუ კაცი?

ნაირა: შერეული ჯგუფია, არიან ქალებიც და კაცებიც. მიხარია, რომ ამ ეტაპზე არიან ფერმერები, რომლებსაც მარნეულში მიწის ნაკვეთები აქვთ და ბოსტნეულს ამრავლებენ, და ძალიან მიხარია, რომ ვასწავლით პროდუქციის სწორად მოყვანას და რომ მათ საკუთარ ფერმებში გამოასწორეს საქმეები, მაგალითად, სასუქის შეტანა, მოვლა და მოყვანა. ახლა, მაგალითად, სანამ ამ ყველაფრის მოყვანა ვიცოდი, მახსოვს, დიდი რაოდენობით აზოტს ვიყენებდით და გვეგონა, კარგ მოსავალს მივიღებდით, და ასე არ არის. სასუქის მცირე რაოდენობითაც შეგვიძლია კარგი მოსავლის მოყვანა.

გთხოვთ, მოგვიყვეთ მარადისის კოოპერატივის შესახებ.

ნაირა: სოფელ მარადისში შევქმენით სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივი „მწვანე მარადისი“. დამფუძნებლები ჩვენ, ქალები, ვართ. მჯერა, რომ ეს ქვემო ქართლში ამჟამად ერთადერთი მოქმედი ქალთა კოოპერატივია. გვაქვს სათბური და ვამრავლებთ ნერგებს. სეზონზე ასიათასობით ნერგს ვამრავლებთ მთელი საქართველოსთვის, სხვადასხვა რეგიონისთვის. ერთი სიტყვით, კოოპერატივი, ქალთა კოოპერატივი, ამ ეტაპზე ძალიან კარგად მუშაობს და გვინდა, კოოპერატივის ბაზაზე სასწავლო ცენტრი ავაშენოთ. თუ დონორი გამოჩნდება და სასწავლო ცენტრის აშენებაში დაგვეხმარება, ძალიან კარგი იქნება. ჩვენი ფიზიკური შრომით არაფერს ვიშურებთ, რომ ბევრი და მრავალფეროვანი კულტურა და კარგი ნერგები მოვიყვანოთ და ფერმერებისთვის სანახავად კარგი საჩვენებელი ნაკვეთები გავაკეთოთ. ასევე ვატარებთ საველე დღეებს, მოდიან დაინტერესებული ადამიანები და ვასწავლით ჯანსაღი მოსავლის მოყვანას. გვინდა, რომ ეს ყველაფერი ყველასთვის იყოს ხელმისაწვდომი და არა მხოლოდ ერთი პატარა სოფლისთვის ან რამდენიმე ფერმერისთვის. თუ შესაძლებლობას მოგვცემენ, ძალიან კარგი იქნება.

მეთ: როგორ დაიწყო კოოპერატივის იდეა?

ნაირა: ჩვენი სოფელი, ზოგადად, იმ დღიდან, როცა დაიწყო, როცა სოფელი შეიქმნა, მთელი სოფელი ერთ გუნდად მუშაობს. გუნდურ მუშაობას ძალიან კარგად ვახერხებთ. იდეა ჩემგანაც მოვიდა: რადგან ჯგუფურად მუშაობა კარგად გვამოდის, გავაკეთოთ საერთო პროექტი. ეს საერთო პროექტი იყო კოოპერატივის იდეა და შემდეგ ორგანიზაცია CENN-მა შემოგვიერთდა და კოოპერატივი დააფინანსა. პატარა სათბური ავაშენეთ და უკვე სამი-ოთხი წელია, ერთ გუნდად ვმუშაობთ, ძალიან კარგი შედეგები და ძალიან კარგი მოსავალი გვაქვს. ახლა კი გვინდა, რაც ვისწავლეთ, გავლილი ტრენინგები და კულტურები, რომელთა მოყვანაც ვიცით, სხვა ფერმერებსაც გავუზიაროთ, სხვა ჯგუფები მივიღოთ და სასწავლო ცენტრი ავაშენოთ.

მეთ: ძალიან კარგი. გუნდური მუშაობა ძალიან მნიშვნელოვანია, მაგრამ შეიძლება რთული იყოს. რატომ მუშაობს გუნდური მუშაობა კარგად მარადისში?

ნაირა: ვიტყოდი, რომ იმიტომ, რომ ჩვენს კოოპერატივში დავალებები ძალიან კარგად გავანაწილეთ. სამუშაო ათ ადამიანს შორისაა გადანაწილებული და ძალიან კარგად ვიცით, ვის რა შეუძლია, და დავალებებიც შესაბამისად გავანაწილეთ: ვინ არის კარგი მორწყვაში, ვინ გაყიდვებში, ვინ დათესვაში, ვინ დაგეგმვაში, ვინ კლიენტებთან ურთიერთობაში. ეს ყველაფერი კარგად გვაქვს გადანაწილებული და სწორედ ამიტომ ვმუშაობთ კარგად.

მეთ: ძალიან კარგი. და ვიცი, რომ ამ გუნდში თქვენ ერთ-ერთი ლიდერი ხართ და მაინტერესებს თქვენი აზრები და იდეები ლიდერობის შესახებ. ვინ არის კარგი ლიდერი, ვინ არის ის, რას აკეთებს?

ნაირა: მე ერთ ლიდერს არ გამოვყოფდი. მიუხედავად ამისა, კოოპერატივის შექმნის იდეა თავდაპირველად ჩემი იყო და ეს იყო ჩემი დიდი სურვილი და მთელმა გუნდმა მართლაც მხარი დამიჭირა. მთელი გუნდის მხარდაჭერა მქონდა და ახლაც ძალიან კარგი მხარდაჭერა მაქვს, ამას ვიტყვი. ისინი არასდროს მეეჭვებიან და არასდროს მწყენინებენ. პირიქით, ყოველთვის მხარში მიდგანან. ახლაც, სასწავლო ცენტრის შექმნის იდეაც ჩემია და როცა პირველად ვთქვი, ცოტა მეშინოდა, რას მეტყოდნენ. მაგრამ ყველა ქალმა მითხრა: „შენს გვერდით ვართ და რასაც გადაწყვეტ, ყველაფერში გამოგყვებით.“

Photos courtesy of Naira and Matt.

Matt Schultz

Matt Schultz is a Community Economic Development Peace Corps Volunteer in Georgia. Matt is based in Marneuli, where he works with Radio Marneuli and the Marneuli Center for Civic Engagement. Originally from Arlington Heights, Illinois, he holds a BA in political science, French, and Spanish from the University of Illinois Urbana-Champaign and is a proud alumnus of the Fulbright and Critical Language Scholarship programs.

Want more content like this? Subscribe to The Foodscapes Collective to be the first to know about articles like this and more.